BỌ CHÉT CÓ LỐI SỐNG VÀ TẬP TÍNH

     
Tác giả: học viện Quân yChuyên ngành: ký kết sinh trùngNhà xuất bản:Học viện Quân yNăm xuất bản:2008Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền tầm nã cập: cộng đồng

Bộ bọ chét

Bộ bọ chét là loại côn trùng không có cánh, thành phần loài hết sức phong phú.

Bạn đang xem: Bọ chét có lối sống và tập tính

Tại việt nam đã phát hiện nay được 34 loài (Đỗ Sĩ Hiển, 1992).

Hình thể.

Thân bọ chét dẹt 2 bên, kết cấu đối xứng, vỏ thân bởi kitin dày, cứng. Bọ chét lâu năm 1- 5 mm, bé đực nhỏ hơn con cái. Bọ chét có màu vàng, nâu, nâu sẫm hoặc đen... Màu sắc sắc thay đổi đậm nhạt tùy theo môi trường sống. Body toàn thân bọ chét bao gồm phủ những lông cứng, mọc xuôi về phía sau (hình 16.14).

Đầu: gồm 2 anten nằm trong rãnh anten ở phía sau mắt, có 1 đôi pan với 1 vòi. Bao gồm loài gồm mắt (loại đôi mắt đơn), tất cả loài không có mắt, bao gồm loài mắt thoái hoá. Đầu bao gồm lông ngơi nghỉ trước mắt, lông sống gáy; có loài có những lông to, cứng ở ngay sát vòi call là lược má. 

Ngực: có 3 đốt là đốt trước, đốt giữa cùng đốt sau, từng đốt mang 1 đôi chân. Mỗi

*

Hình : Bọ chét trưởng thành.

chân bao gồm 5 đốt; đôi bàn chân sau mập và lâu năm nhất góp bọ chét nhảy được cao với xa (P.irritans dancing cao 19,5 cm, xa 33 cm). Tấm sống lưng ở những đốt ngực trước và sau đôi khi có lược, gọi là lược ngực trước với lược ngực sau.

Bụng: bao gồm 10 đốt, mỗi đốt có tương đối nhiều hàng lông, tất cả loài có lược bụng. Bố đốt cuối (đốt 8, 9, 10) cải cách và phát triển thành cơ sở sinh dục. Con đực bao gồm càng sinh dục sống đốt cuối; con cháu có túi chứa tinh bên trong bụng.

Trong ống tiêu hoá của cục chét, thân thực quản và dạ dày là diều. Vào diều bao gồm gai kitin nhỏ, kết cấu như hom giỏ giống dòng phễu lộn ngược, có tác dụng ngăn không cho máu chảy ngược ra lúc bọ chét hút huyết vào dạ dày.

Đặc điểm sinh học.

Vòng đời:

Vòng đời bọ chét trải qua 4 giai đoạn: trứng - con nhộng - khử trùng (nhộng) và trưởng thành.

Bọ chét đực với cái đa số hút máu. Sau thời điểm giao phối con cái đẻ trứng.

Bọ chét trưởng thành và cứng cáp đẻ mức độ vừa phải 400 trứng (Xenopsylla cheopis đẻ 300 - 400 trứng; Pulex irritans đẻ 448 trứng; Ctenocephalides felis đẻ 800 trứng). Sau khoảng 1 tuần trứng nở ra ấu trùng. 

Ấu trùng gồm hình con sâu, trên thân có tương đối nhiều lông nhỏ dại dài. Ấu trùng nạp năng lượng phân của bọ chét tía mẹ, trong phân có rất nhiều máu khô chưa tiêu hoá và những tạp hóa học hữu cơ khác. Sau khoảng tầm 2 tuần, qua gấp đôi lột xác, ấu trùng nhả tơ làm kén với thành nhộng. Nhộng không ăn, không hoạt động, sau một tuần nhộng nở ra bọ chét trưởng thành. 

Thời gian hoàn thành vòng đời của bọ chét Xenopsylla cheopis làm việc 21 - 230C khoảng 3 - 5 tuần.

Sinh lí, sinh thái:

Bọ chét siêu ham hút máu, khi đã no vẫn liên tiếp hút máu, vừa hút vừa đùn máu ra hậu môn để có máu nuôi ấu trùng. Bọ chét gồm sức chịu đựng đói hết sức cao: Pulex irritans ko hút ngày tiết vẫn sinh sống được bên trên 4 tháng. Bọ chét hút máu những loài đồ chủ: chuột, chó, mèo, chồn, sóc, dơi, chim, gà...và người. 

*

Hình : Vòng đời cải tiến và phát triển của bọ chét.

Tuy nhiên, bọ chét có tính tinh lọc vật chủ để kí sinh:

X.cheopis phù hợp hút huyết chuột.

P.irritans thích hút ngày tiết chó.

Stivalius thích hút máu loài chuột và những động đồ dùng hoang dã.

Bọ chét trưởng thành rất có thể sống tự do thoải mái ở đất, nơi có không ít mùn, cát, rác rưởi... Trong số khe kẽ tường hoặc trong những hang ổ chuột, ổ gà, tổ chim...

Khi có không ít bọ chét, rất có thể nhận biết sự có mặt của chúng bởi dấu hiệu của những vết máu khô do bọ chét ko tiêu hoá hết thải ra quần áo, giường...

Theo tính chất kí sinh rất có thể phân bọ chét thành những nhóm:

Bọ chét kí sinh cố định và thắt chặt thường xuyên trên thân vật chủ: bọ chét đưa ra Tunga

Bọ chét kí sinh trên thân vật công ty là chính, có thời gian ngắn sống tự do: P.irritans, C.felis...

Bọ chét sống trong hang ổ động vật là chính, chỉ kí sinh sống vật công ty khi hút máu: bọ chét chi Phadinopsylla...

Xem thêm: Kể Một Câu Chuyện Chiến Thắng Bệnh Tật (Dàn Ý, Tập Làm Văn

Bọ chét rất có thể phát tán ra đi do chuột đưa theo theo các phương luôn thể giao thông: tàu biển, thứ bay, ôtô... Tới những vùng xa lạ, bởi vậy bệnh dịch hạch vì chưng bọ chét truyền có thể lan truyền từ vùng này quý phái vùng khác.

Mùa phát triển của bọ chét tùy thuộc vào loài: X. Cheopis phát triển mạnh vào mùa nóng từ thời điểm tháng 6 mang đến tháng 9; P.irritans từ tháng 12 mang đến tháng 3 năm sau, đưa ra Stivalis phát triển mạnh vào ngày xuân từ tháng 3 mang đến tháng 6.

Vai trò truyền bệnh.

Bọ chét rất có thể truyền đa số mầm bệnh: dịch hạch, sốt vạc ban chuột, sán lá con chuột (Hymenolepis diminuta) với sán dây chó (Dipylidium canium)...

Ngoài mục đích truyền bệnh, bọ chét đốt có thể gây dị ứng, viêm da. Con người thường bị bọ chét mèo C.felis đốt nhiều nhất, sau đó là bọ chét chó C.canis. Còn P.irritans (mặc dầu có tên là bọ chét người như vậy) dẫu vậy lại ít đặc biệt quan trọng nhất. Lúc đứng, fan thường bị bọ chét tiến công cẳng chân, còn lúc nằm thì bị ở bất kể vị trí nào.

Cơ chế truyền bệnh dịch sán dây chuột và sán dây chó:

Những đốt sán già cất đầy trứng theo phân hoặc tự bò ra đít chó, chuột. Đốt sán vỡ, trứng tung ra nước ngoài cảnh, rất có thể bám vào lông bao phủ hậu môn chó, chuột. Bọ chét kí sinh sinh hoạt chó, loài chuột nuốt đề nghị trứng sán, trứng vào cơ thể bọ chét cách tân và phát triển thành nang ấu trùng. Nếu chó, chuột... Và bạn (như trẻ em chơi với chó) nạp năng lượng phải bọ chét có nang con nhộng sẽ mắc bệnh dịch sán. Sán cứng cáp kí sinh ngơi nghỉ ruột.

Cơ chế truyền bệnh dịch hạch:

Để truyền bệnh dịch vi khuẩn cần có bọ chét hút máu từ đầu đến chân và động vật hoang dã (chuột). P.irritans hút máu từ đầu đến chân và động vật nhưng hãn hữu khi hút ngày tiết chuột bắt buộc vai trò không xứng đáng kể. Bỏ ra Xenopsylla hút máu khắp cơ thể và đụng vật, trong các số ấy bọ chét con chuột châu Á X.cheopis tất cả vai trò lớn.

Bệnh dịch hạch do vi trùng Yersinia pestis, tạo ra những vụ dịch ở những động thiết bị hoang như: chuột, các loài gặm không giống và có thể lây cho người. Trước đây, dịch hạch được call là “cái chết đen” và là tại sao gây ra các vụ dịch bệnh dịch thảm khốc. Mục đích truyền bệnh đáng chăm chú là bọ chét loài chuột Xenopsylla.

Vi khuẩn dịch hạch từ bỏ vòi hoặc từ bỏ phân bọ chét theo dấu đốt, lốt xước đột nhập vào khung hình vật chủ.

Vi khuẩn dịch hạch cải tiến và phát triển trong khung người bọ chét, vi trùng bám vào những van làm việc diều sinh sản thành “nút” gây tắc diều. Bọ chét đói, nhưng khi hút máu thiết bị chủ, máu ko vào cho tới dạ dày, bọ chét vẫn bị đói càng mê man hút máu. Huyết tới địa điểm tắc, bị đẩy ngược trở lại, mầm bệnh xâm nhập vào khung người vật chủ qua vết đốt.

Trong vụ dịch, bọ chét bao gồm “nút tắc” được coi là có vai trò truyền bệnh nguy nan hơn cả. Ở Việt Nam, bọ chét X. Cheopis được xác định là vector truyền dịch bệnh hạch. Đã phân lập được mầm bệnh dịch P.pestis làm việc bọ chét X.. Cheopis tại các khu vực có dịch bệnh hạch: Đắc Lắc, Gia Lai, Kon Tum (Nguyễn Văn Nhã, 1980). Mật độ bọ chét X.. Cheopis ở quanh vùng này là 81- 92%. Mầm bệnh dịch hạch ở X. Cheopis cũng rất được phân lập ngơi nghỉ Nha Trang (Đỗ Sĩ Hiển,1992), ở tp hải phòng và hà nội thủ đô (Trương Sĩ Niêm, 1987).

Bọ chét còn truyền Rickettsia typhi trải qua phân bọ chét lây truyền bệnh.

Vector đa số là X. Cheopis. Bọ chét có thể truyền mầm dịch Pasteurella tulaensis (Tularemia) và Salmonella enteritidis (Salmonellosis).

Phòng chống.

Do bọ chét hoàn toàn có thể kí sinh bên trên vật chủ và sống thoải mái ở môi trường, đề nghị áp dụng những biện pháp:

Diệt bọ chét ở môi trường bằng những hoá hóa học diệt côn trùng: DDT, 666, diazinon... Có thể phun hoá chất diệt hoặc sử dụng giấy dính, đặt chậu thau nước ở nơi quan trọng phun hoá chất.

Triệt phá nơi sinh sản của bọ chét: đốt ổ gia súc, lau chùi nhà cửa, chuồng trại, gầm sàn nhà...

Diệt bọ chét kí sinh trên con chuột bằng những biện pháp kết hợp: diệt bọ chét với diệt chuột.

Diệt bọ chét kí sinh trên các động đồ vật nuôi (chó, mèo...) bằng phương pháp tắm lysol 10%.

Xem thêm: Số Tự Nhiên Có Bao Nhiêu Số Có Hai Chữ Số Có 2 Chữ Số? Có Bao Nhiêu Số Có 2 Chữ Số

Trong những vụ dịch hạch, buộc phải diệt bọ chét ở môi trường xung quanh trước khi khử bọ chét kí sinh trên chuột để tránh làm cho tăng tỷ lệ bọ chét nghỉ ngơi môi trường.