Soạn Văn 10 Bài Phép Điệp Và Phép Đối

     
*

*

Soạn bài: Thực hành các phép tu từ - phép điệp và phép đối (chi tiết)

I. Luyện tập về phép điệp (điệp ngữ)

Câu 1 (trang 124-125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a. Ngữ liệu (1):

- “Nụ khoảng xuân” được lặp đi lặp lại một bí quyết trọn vẹn. Nếu thay thế bằng “hoa khoảng xuân”, “hoa cây này”,… thì người tiếp nhận sẽ không hề liên tưởng mang lại hình ảnh của cô gái chưa ông chồng nữa.

Bạn đang xem: Soạn văn 10 bài phép điệp và phép đối

+ Hình ảnh thay đổi: nói đến hoa thường xuyên chỉ hình ảnh người phụ nữ, nụ hoa chỉ cô gái e ấp vẫn ở độ tuổi trăng tròn đẹp nhất. Nếu sửa chữa thay thế “nụ” thành “hoa” thì hình hình ảnh của thiếu nữ trong mắt nam nhi trai sẽ núm đổi, nó không hề sự tưởng ngàng, nuối tiếc nuối, hụt hẫng, nghẹn ngào khi phái mạnh trai thừa nhận ra cô gái đã đi lấy ông chồng (nụ khoảng xuân nở thành hoa: thiếu nữ đã có chồng)

+ giai điệu cũng ráng đổi: “nụ”: thanh trắc, “hoa”: thanh bằng, biến đổi thanh điệu cũng dẫn đến đổi khác nhạc điệu câu thơ, làm cho câu thơ không có độ mượt mà, không có tính nhạc.

- thuộc ngữ liệu (1), “chim vào lồng”, “cá mắc câu” cũng được lặp lại. Sở dĩ lặp lại để nhấn mạnh tay vào tình cảnh thuyệt vọng của cô gái, vùng vẫy ý muốn thoát ra khỏi cuộc sống đời thường hôn nhân bị áp đặt nhưng k vượt qua được lễ giáo phong con kiến xưa kia, nên chịu cảnh “chim lồng, cá chậu” - > lặp lại để triệu tập nhấn bạo phổi hơn thảm kịch hôn nhân của đàn bà ngày xưa. Cách lặp này khác với cách lặp của tự “nụ tầm xuân” trong nhị câu trên, “nụ tầm xuân” được tái diễn theo hướng cải tiến và phát triển thêm ý, còn lặp “chim vào lồng”, “cá mắc câu” để nhấn mạnh vấn đề thêm hoàn cảnh của cô nàng là không thể chuyển đổi được.

b. Trong các câu làm việc ngữ liệu 2, bài toán lặp từ không phải là phép điệp tu từ. Vấn đề lặp từ bỏ ở đều câu kia chỉ có tác dụng nhấn bạo phổi hơn ý mà tác giả muốn nói, nó ko có tính năng gợi hình hình ảnh và không tồn tại giá trị biểu cảm.

c. Định nghĩa phép điệp:

Phép điệp là biện pháp tu từ tái diễn một yếu đuối tố mô tả (có thể lặp vần, âm, thanh, nhịp, từ, nhiều từ câu) nhằm nhấn mạnh, diễn đạt cảm xúc với ý nghĩa, làm tăng tài năng gợi hình tượng nghệ thuật. Phép điệp sản xuất sự nhịp nhàng, cân đối và hài hòa.

Câu 2 (trang 125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) Bài tập làm việc nhà

a. Tìm kiếm 3 ví dụ gồm điệp từ, điệp câu nhưng không tồn tại giá trị tu từ:

- “Thế là Mtao Mxây nên đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn lấp lánh như dòng cầu vồng. Trông hắn dữ tợn như 1 vị thần.” (Chiến chiến hạ Mtao Mxây – Sử thi Tây Nguyên)

- “Trong muôn vàn loại hoa mà thiên nhiên đã tạo ra trên trần thế này, hiếm tất cả loài hoa nào nhưng mà sự reviews về nó lại được thống nhất như thể hoa lan” (theo Lê Hoàng, Hoa lan Việt Nam, tạp chí KCT – học thức là sức mạnh, số 5

- Nuôi tằm là một trong những nghề căn bản của nước ta. Những nơi có kho bãi trồng dâu thì nuôi tằm nhiều hơn thế các nơi khác. (Ngữ văn 10, tập 2, trang 52)

b. Lấy một ví dụ về phép điệp một trong những bài văn sẽ học:

- “Ngày mười tám trận đưa ra Lăng, Liễu Thăng thất thế,

Ngày hai mươi, trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu,

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh cùng kế từ vẫn”

(Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

- “Cảnh như thế nào cảnh chẳng đeo sầu

Người bi đát cảnh tất cả vui đâu bao giờ” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- ”Quảy gánh qua đồng ruộng,

Người đẹp anh yêu thương cất cách theo chồng.

Xem thêm: Công Thức Lực Đàn Hồi Lớp 10, Lý Thuyết Lực Đàn Hồi Của Lò Xo

Vừa đi vừa ngoảnh lại,

Vừa đi vừa ngoái trông,

Chân cách xa lòng càng đau nhớ.

Em tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ,

Tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi,

Tới rừng lá ngón ngóng trông…” (Lời tiễn dặn – Truyện thơ dân tộc bản địa Thái)

c. Trong tối đông lạnh lẽo buốt, con bé nằm co ro bên dưới gầm cầu, toàn thân run xấu bật. Trước đó nó cũng từng sinh sống dưới căn hộ có khá đầy đủ tình dịu dàng của phụ vương và mẹ. Nhưng sau thời điểm mẹ qua đời, cha lấy bà xã hai rồi đi xuất khẩu lao động. Bà bầu kế ở nhà luôn luôn đối xử gian ác với nó. Một lần chị em kế vu mang đến nó đánh cắp dây chuyền vàng. Bà vẫn đánh cùng đuổi nó ra khỏi nhà. Ban ngày nó đi xin ăn, tối về ngủ ở mẫu gầm cầu nhỏ tuổi này. Cả ngày từ bây giờ nó lang thang trên đường rét mướt, không một ai cho nó sản phẩm gì, lại còn bị lũ đầu gấu đánh đuổi một trận. Nó ở đó co quắc, dần dần lịm đi. Trong cơm mê man sốt, Nó thấy hình hình ảnh mẹ hiển thị với song mắt nhân từ nhìn nó rồi cù mặt cách đi. Nó cầm cố lao đuổi theo người mẹ giọng thất thanh: “Mẹ ơi! mẹ ơi! chị em ơi… cho con theo với, cho bé theo với…”

II. Luyện tập về phép đối

Câu 1 (trang 125-126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) 

a) Ở ngữ liệu (1) với (2), cách sắp xếp từ ngữ khởi sắc đặc biệt, sự phân tạo thành 2 vế câu phẳng phiu được kết nối lại nhờ giải pháp đối:

- Ngữ liệu (1): đối xứng thân 2 vế câu: chim/người, tổ/tông, đói/rách, không bẩn /thơm, fan /nhà, trí/nền, bắt buộc nên/phải vững

- Ngữ liệu (2): đối xứng thân câu cùng với câu: tiên/hậu, học/hành, lễ/văn, khử trò/trừ thói, tham nhũng/cửa quyền

⇒ những từ đối xứng từ, câu đối xứng câu, danh trường đoản cú với danh từ, tính trường đoản cú với tính từ, rượu cồn từ với động từ, đối xứng nghỉ ngơi vị trí, sinh sống thanh điệu, sinh hoạt ngữ nghĩa... Phương pháp đối xứng làm trông rất nổi bật lên nội dung muốn nói tới và giúp cho giọng văn trở đề xuất nhịp nhàng, uyển gửi hơn.

b) trong ngữ liệu (3) cùng (4) bí quyết đối khác nhau:

- Ngữ liệu (3): đối từ bỏ loại trong 1 vế câu (vế/vế, cụm từ/cụm từ, từ/từ): khuôn trăng đầy đặn/nét ngài nở nang, khuân trăng/nét ngài, đầy đặn/nở nang, mây thảm bại nước tóc/tuyết nhịn nhường màu da, mây/tuyết, thua/nhường, mây thua/tuyết nhường, nước tóc/màu da, hoa cười/ngọc thốt, hoa/ngọc, cười/thốt

- Ngữ liệu (4): đối ý giữa chiếc trên với cái dưới: Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt/Trót mang thân thế hẹn tang bồng

c) một vài ví dụ về phép đối:

- “Nướng dân black trên ngọn lửa hung tàn

Vùi con đỏ xuống bên dưới hầm tai vạ”

“Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu” (Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi)

- “Biết bao bướm lả ong lơi,

Cuộc say đầy tháng trận cười cợt suốt đêm”

“Mai cốt biện pháp tuyết tinh thần,

Mỗi fan một vẻ mười phân vẹn mười” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- “Trăm thân này phơi quanh đó nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa”

(Hịch tướng mạo sỹ - trần Hưng Đạo)

- “Lom khom dưới núi tiều vài ba chú

Lác đác mặt sông chợ mấy nhà

Nhớ nước nhức lòng nhỏ cuốc cuốc

Thương bên mỏi miệng loại gia gia” (Qua đèo ngang – Bà thị trấn Thanh Quan)

- “Bán anh em xa, cài đặt láng giềng gần”

“Con hư tại mẹ, cháu hư trên bà”

“Ăn kĩ no lâu, cày sâu xuất sắc lúa”

“Gần mực thì đen, sát đèn thì rạng” (Tục ngữ)

d) Định nghĩa phép đối:

Phép đối là cách bố trí từ ngữ, các từ, câu ở đều vị trí cân xứng nhau nhằm tạo công dụng diễn đạt: nhấn mạnh vấn đề về ý, gợi hình ảnh sinh động, tạo ra nhịp điệu mang lại lời nói, gợi sự liên tưởng, biểu đạt cảm xúc bốn tưởng… nhằm diễn tả một nội dung, ý nghĩa sâu sắc nào đó một cách hoàn chỉnh và hoài hòa.

- có 2 nhiều loại đối:

+ tiểu đối: các yếu tố đối lộ diện trong 1 câu, 1 dòng.

+ ngôi trường đối: đối giữa chiếc trên và chiếc dưới, đoạn trên với đoạn dưới

Câu 2 (trang 126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a) Phép đối trong tục ngữ bao gồm tác dụng: ngoại trừ việc nhấn mạnh vấn đề ý, chế tạo sự hợp lý về âm nhạc và gợi sự đa dạng mẫu mã về ý nghĩa (tương đồng hoặc tương phản), phép đối vào tục ngữ còn giúp người nghe dễ dàng nhớ, dễ thuộc. Bạn ta ko thể núm được phần nhiều từ trong số ấy vì tục ngữ đang lựa chọn các từ ngữ cô đọng, lô ghích nhất.

Xem thêm: Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Bằng Cách Vệ Sinh Đồng Ruộng Nhằm Mục Đích

b) Phép đối thường nhờ vào các giải pháp đi kèm: thức giấc lược, tinh giảm từ ngữ, phương pháp gieo vần, nhịp, phép điệp từ ngữ,…

c) tục ngữ ngắn mà bao gồm được diện rộng, bạn không học mà cũng nhớ, không cầm ý lưu lại mà vẫn được giữ truyền do tục ngữ là những tay nghề được rút ra từ chính đời sống chế tạo và đời sống niềm tin của nhân dân, chính vì như thế nó rất thân cận và thân thuộc. Tục ngữ lại siêu ngắn gọn và xúc tích, hài hòa về âm thanh, phong phú và đa dạng về ý nghĩa nên rất dễ nhớ, dễ dàng thuộc.